Kan vriendschap tussen mannen en vrouwen?

Het opnemen van seksueel genot in gezondheidsprogramma's voor seksuele voorlichting kan veilig seksgedrag verbeteren
couple, love, travel

Hans (CC0), Pixabay

Vriendschap is voor de meeste mensen erg belangrijk. Hoewel het onderzoek naar vriendschap niet zo sterk ontwikkeld is als onderzoek naar ouder-kind relaties, partneronderzoek en ontwikkelingsonderzoek, weten we dat het hebben van goede vrienden vanaf jonge leeftijd – het ervaren van levenslange vriendschappen – van enorme waarde is. Blijvende vriendschap is een bron van stabiliteit en groei, plezier en herinnering een manier om iemands leven te verrijken en als individu vollediger te zijn.

In veel opzichten zijn vrienden soms hechter dan echtgenoten, even intiem op emotioneel vlak, zo niet meer, misschien door minder tijd samen door te brengen en over het algemeen om romantische complicaties te vermijden. Hoewel velen aannemen dat vriendschap tussen verschillende seksen over seks gaat, of het hebben van een side- of back-up, zijn dat misschien niet de enige redenen. Seks kan sommige vriendschappen bemoeilijken, maar voor mensen van alle geslachten en genderidentiteiten zijn vrienden gewoon compatibel. Waar gaat die compatibiliteit over?

Vrienden met voordelen

Het bestaande onderzoek naar vriendschap, volgens Tobias Altmann in de Journal of Individual Differences (2022), suggereert dat vriendschap wordt geassocieerd met veerkracht , welzijn, tevredenheid met het leven en misschien zelfs een langere levensduur. Vriendschap is er in een paar verschillende soorten, gebaseerd op hoe hecht mensen zijn, de functie van de relatie en gedeelde kenmerken zoals leeftijd, interesses of andere eigenschappen.

De meeste mensen geven er de voorkeur aan om vrienden van hetzelfde geslacht te hebben , maar sommige mensen hebben ook een aanzienlijke subgroep van vrienden van het andere geslacht. Vrouwen hebben vooral vrouwelijke vrienden, en sommige mannelijke vrienden (tot 30 procent), maar voor mannen is het andersom. Vriendschappen tussen mannen en vrouwen is een fenomeen dat psychologen ‘heterosocialiteit’ noemen, een onderzoeksgebied dat weinig is onderzocht.

Het is belangrijk om te weten welke factoren vriendschap in het algemeen drijven om te kijken naar vriendschap tussen verschillende seksen. Eerder onderzoek heeft aangetoond dat de Big Five – persoonlijkheidskenmerken openstaan ​​voor ervaring , consciëntieusheid , extraversie , vriendelijkheid en neuroticisme geen grote voorspellers zijn van wie met wie bevriend raakt (Altmann, 2019). Kernovertuigingen – waarden – voorspellen echter wel affiliatie, een bevinding uit onderzoeken met behulp van de Portraits Value Questionnaire.

Hoe beïnvloeden persoonlijke waarden cross-sex vriendschappen?
Om te onderzoeken hoe waarden, sekse en heterosocialiteit op elkaar inwerken, rekruteerde Altmann meer dan 1.300 deelnemers, waarvan 68 procent vrouw, om deel te nemen aan op enquêtes gebaseerd onderzoek. Om heterosocialiteit te meten, maakten de proefpersonen een lijst van al hun vrienden en vroegen om personen van familie, kennissen en seksuele partners uit te sluiten. Onderzoekers telden het aantal vrouwen en mannen om een ​​score voor analyse af te leiden.

Persoonlijke waarden werden gemeten met de Portraits Value Questionnaire, die 10 persoonlijke waarden definieert, geclusterd in vier groepen. De overkoepelende vier groepen zijn: behoud, zelfverbetering, zelftranscendentie en openheid voor verandering. De `10 specifieke waarden zijn zelfsturing (inclusief vrijheid van denken of handelen), stimulatie (behoefte aan spanning, nieuwigheid, verandering), hedonisme, prestatie, macht, veiligheid, traditie, welwillendheid en universalisme (streven naar welzijn voor alle mensen en de omgeving ). Analyse zocht naar significante relaties tussen de mate van heterosocialiteit, sekse en clusters van persoonlijke waarden.

Zowel mannen als vrouwen die traditie en conformiteit op prijs stelden, hadden een lagere heterosocialiteit – zulke mannen hadden meer mannelijke vrienden, vrouwen meer vriendinnen. Ongeacht persoonlijke voorkeuren (bijvoorbeeld een vrouw die eigenlijk meer mannelijke vrienden zou willen hebben), zorgden dergelijke waarden ervoor dat mensen de verwachtingen volgen, zelfs als dit kan betekenen dat authenticiteit wordt onderdrukt .

Alleen voor vrouwen voorspelde zelfsturing meer vriendschappen tussen verschillende seksen, wat suggereert dat grotere autonomie conventionele verboden kan overwinnen. Andere waarden, waaronder de behoefte aan stimulatie en nieuwigheid, werden niet geassocieerd met heterosocialiteit voor vrouwen of mannen. Demografisch gezien hadden vrouwen in relaties meer mannelijke vrienden dan alleenstaande vrouwen, en oudere mannen hadden meer vrouwelijke vrienden dan jongere mannen.

Meer vragen dan antwoorden
De kracht van deze associaties was significant, maar niet sterk genoeg om het hele verhaal van vriendschap tussen verschillende seksen te verklaren. Evolutionaire psychologische theorieën suggereren dat vriendschap tussen verschillende geslachten zou worden aangedreven door reproductieve en overlevingsbehoeften, om uitgebreide partnerkeuzes en bescherming te bieden. Het hebben van cross-sex vrienden, voor heteroseksuele mensen, biedt ook een back-up partner voor het geval de primaire partner niet langer beschikbaar is.

Hoewel seksuele spanning vaak voorkomt, maar misschien niet universeel is in vriendschappen tussen verschillende seksen, werd stimulatie in deze studie niet geassocieerd met heterosocialiteit. Naast het repliceren van de bevindingen in toekomstig onderzoek, wijzen de auteurs op de noodzaak om factoren zoals ontevredenheid in romantische relaties als aanjager van vriendschap tussen verschillende seksen en ontrouw direct te beoordelen , evenals of factoren zoals seksuele frustratie of ontevredenheid spelen een rol. in de huidige studie was openheid voor verandering niet gecorreleerd met heterosocialiteit, hoewel verwacht zou kunnen worden dat dit een rol speelt, vooral wanneer verandering gewenst is.

Zelfverbetering en zelftranscendentie werden in deze studie niet geassocieerd met heterosocialiteit, hoewel verwacht zou kunnen worden dat ze een rol spelen bij het zoeken naar een breder scala aan relaties en ervaringen. Alleen voor vrouwen werd meer zelfsturing geassocieerd met het hebben van meer mannelijke vrienden.

Vriendschap in het algemeen is goed om te overleven, zowel wat betreft het verbeteren van de gezondheid als het samenbinden van de gemeenschap. Toekomstig onderzoek zal de vriendschap tussen vrouwen en mannen blijven onderzoeken om te zien welke factoren belangrijk zijn. Het kan zijn dat de of/of-categorisering van geslacht als vrouwelijk of mannelijk factoren verdoezelt die verantwoordelijk zijn voor wie besluit om vrienden met wie te worden.

Vriendschap tussen man en vrouw is in principe dus mogelijk, maar het zal nooit een “neutrale” vriendschap zijn aangezien er altijd enige mate van aantrekkingskracht is beweren sommigen. Er zijn tal van mannen die zich dag in dag uit voorhouden dat ze hun beste vriendin “gewoon als vriendin” zien.

Bleske en Buss deden een onderzoek onder universiteitsstudenten (in 2000) naar dit onderwerp. Ze onderzochten de voordelen en de nadelen van vriendschap tussen mannen en vrouwen.

De voordelen voor beide partijen waren onder andere:

Gezelligheid
Goed voor je eigenwaarde
Gesprekswaarde
Tips voor omgang met het andere geslacht
Sociale status
Waardering
Maar er waren ook nadelen aan deze vriendschappen.

Andere (potentiële) partners werden afgeschrikt door de vriend(in);
Onduidelijkheid over de status van de onderlinge relatie;
Jaloezie;
De één heeft meer gevoelens voor de ander;
Onbeantwoorde liefde.

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat een platonische relatie tussen verschillende seksen niet altijd vlekkeloos verloopt. Vriendschappen tussen man en vrouw worden onbewust beïnvloed door onze ‘oerdrift’, concludeerde de Amerikaanse psychologe April Bleske-Rechek. Mannen en vrouwen voelen zich vaak tot hun vrienden aangetrokken, en dat wordt eerder als een nadeel dan een voordeel gezien.

Toch wil dat niet zeggen dat mannen en vrouwen geen gelijkwaardige vriendschap kunnen hebben, zegt sociaal psycholoog Beatrijs Ritsema (62). “Bij vriendschappen tussen man en vrouw hoeft seks lang niet altijd een rol te spelen. Hoe ouder de vriendschap, hoe minder dat aan de orde is. Voor velen zijn  vriendschappen tussen mannen en vrouwen onder studenten heel gebruikelijk. Soms gingen ze wel eens met elkaar naar bed, maar dat was meestal geen probleem.”

Als je allebei single én op zoek bent, is het volgens Ritsema wel moeilijker. “Dan komt het vaak voor dat de één meer wil dan de ander. In zo’n geval kun je de vriendschap beter de nek omdraaien, omdat je de ander ophoudt in zijn ontwikkeling. Dan geef je een paar vingers, terwijl de ander een hele hand wil.”

Je beste vriend moet je partner zijn. Als je goed bevriend bent met iemand waar je op zou kunnen vallen, dan is je relatie ten dode opgeschreven. Dat beweert auteur en arts gespecialiseerd in mentale gezondheid Winfried Sedhoff. Daarom is hij van mening dat mannen en vrouwen geen vrienden kunnen zijn. Hetzelfde geldt voor een vriendschap tussen homo’s en lesbiennes.

Sedhoff zegt dat het belangrijk is dat je in een relatie altijd eerst naar je partner gaat als je nood hebt aan steun, een luisterend oor of een diepgaande babbel. “Als een goede vriend taken van je partner overneemt, dan kun je geen diepe band met je partner onderhouden.” Sedhoff deelt vriendschap op in 10 basisnoden. Hoe meer je aan deze noden voldoet, hoe dieper de vriendschap tussen jullie gaat. Als iemand anders er aan tegemoet komt, zal de eerste vriendschap minder intens zijn.

Dokter Sedhoff zegt dat hij al heel wat relaties fout zag aflopen als een partner afstand nam. “Dit komt bijna altijd doordat een derde persoon tussen de geliefden kwam. De andere vermoedt dat er iemand anders is en zo kom je in een negatieve spiraal terecht.”

Sekse als scheidslijn
Beate Volker werkt aan de Universiteit Utrecht als hoogleraar, en vindt het een interessant vraagstuk. “In de sociologie kijken we naar hoe netwerken en vriendschappen zijn samengesteld”, vertelt ze. “Daarbij letten we op een aantal kenmerken: leeftijd, opleiding, sekse en etniciteit. Zet je al die demografische kenmerken op een rijtje, dan zie je dat het eigenlijk scheidslijnen zijn in netwerken. Netwerken zijn verbazingwekkend homogeen samengesteld.”

Van al die kenmerken is sekse nog het minst belangrijk, zegt Volker. Maar dat neemt niet weg dat het alsnog veel minder vaak voorkomt. “Daar zijn eigenlijk twee verklaringen voor,” legt ze uit. “De eerste is psychologisch. Mensen hebben de neiging om een relatie aan te gaan met gelijken. We zijn vooral bevriend met mensen die ongeveer even oud zijn, en dezelfde achtergrond hebben, en dus ook dezelfde sekse hebben. Dat praat makkelijker, er zijn sneller aanknopingspunten en je reageert op dezelfde manier. Dat maakt een relatie heel makkelijk en belonend, én het zorgt voor bevestiging.”

De tweede reden heeft te maken met hoe onze samenleving in elkaar zit. “Die is namelijk enigszins verkokerd. In je dagelijkse leven kom je weinig mensen buiten je homogene groep tegen. Dat is heel gek eigenlijk: op de basisschool is je omgeving nog relatief divers, maar als je naar de universiteit gaat is dat al veel minder.”

Volgens onderzoekers van de University of Wisconsin-Eau Claire is een platonische vriendschap tussen een man en een vrouw lastig. Toen zij meer dan 80 platonische vriendschappen tussen mannen en vrouwen bestudeerden, kwamen zij er namelijk achter dat de mannen zich vaker aangetrokken voelen tot de vrouwen dan andersom. Bovendien denken de mannen dat de vrouwen in het geheim ook gevoelens voor hen hebben, maar het onderzoek wijst uit dat de vrouwen meestal helemaal geen relatie willen met hun vriend. Dat is nu juist waarom ze vrienden zijn.

De meest opmerkelijke uitkomst van het onderzoek was toch wel dat mannen die een relatie hebben zich nog steeds erg aangetrokken kunnen voelen tot een vriendin. Voor vrouwen geldt dit niet. Als ze al gevoelens hadden voor een vriend dan verdwijnen deze meteen als ze een liefdespartner aan de haak slaat.

Tussen bepaalde collega’s klikt het soms al vanaf dag één. Dat is mooi, want wie droomt er nu niet van een vertrouwenspersoon annex steunpilaar op het werk, die jou door dik en dun steunt? Zo’n collegiale vriendschap moet dus kunnen, ook wanneer je ze sluit met iemand van het andere geslacht. Deze vriendschap heeft evenwel alleen maar kans op slagen als elke partij open en transparant communiceert. Heb je een vaste relatie? Wees daar dan meteen duidelijk over en vermeld je partner regelmatig in gesprekken. Zo weet je ‘professionele’ partner hoe de vork in de steel zit en ontstaat er geen ruimte voor amoureuze toenadering.

Wees je bewust van de risico’s
Hoewel een maatje op het werk bevorderlijk kan zijn voor je welbevinden en zelfs je carrière (misschien haal je die promotie makkelijker binnen doordat je kan rekenen op steun en feedback van je favoriete collega), houdt zo’n werkrelatie ook risico’s in. De hierboven vermelde jaloerse reacties van partners kunnen een domper op de feestvreugde zijn, maar collega’s ergeren zich misschien aan jullie hechte vertrouwensband. Zeker als je werkpartner hoger in de hiërarchie staat dan jij, lonkt de schijn van nepotisme om de hoek. Anders gezegd: perceptie is alles. Het kan geen kwaad om je daarvan bewust te zijn, en in te grijpen als het nodig is.

Laat geen ruimte voor avances
We vermeldden het hierboven al: in een goeie werkrelatie is er nul komma nul ruimte voor welke amoureuze toenadering dan ook. Geeft je werkpartner te kennen dat zulke gevoelens tóch spelen, dan moet je onverbiddelijk zijn en dient het contact voortaan tot zuiver professionele aangelegenheden beperkt te worden. Trekken jullie die grens niet, dan worden de verhoudingen te onduidelijk. Het gevolg is dat elke partij er ongelukkig van wordt: je werkpartner, jijzelf én jullie privépartners.

Let dus altijd op met collegiale vriendschappen, zeker wanneer je ze sluit met iemand van het andere geslacht. Duidelijke communicatie is essentieel. Een ‘work spouse’ kan aangenaam zijn en zelfs bevorderlijk voor je carrière, maar niet als het ten koste gaat van je privéleven.

Altmann, Tobias. (2019). Distinctions in friendship research: Variations in the relations between friendship and the Big Five. Personality and Individual Differences. 154. 109727. 10.1016/j.paid.2019.109727.

Altmann, Tobias. (2022). Sex Differences Partially Moderate the Relationships Between Personal Values and the Preference for Cross-Sex Friendships. Journal of Individual Differences. March 11, https://doi.org/10.1027/1614-0001/a000367.

Bleske, April, Buss, M. David. Personal relationsships, 7 (2000), 131-151 Bleske and Buss 2000. PR. Can men and women be just friends

Bronnen

https://www.sante.nl/balans/seks-en-relaties/de-vriendschap-tussen-man-en-vrouw/

Grant Hilary Brenner MD, DFAPA https://www.psychologytoday.com/us/blog/experimentations/202203/what-drives-friendship-between-women-and-men

https://www.trouw.nl/nieuws/vriendschap-tussen-man-en-vrouw-het-kan-wel-degelijk

https://www.hln.be/seks-en-relaties/echte-vriendschap-tussen-man-en-vrouw-dat-kan-niet-volgens-deze-expert

https://www.evajinek.nl/onderwerpen/artikel/5174137/vriendschap-mannen-vrouwen-uitgezocht-sociologie

https://www.roberthalf.be/nl/tips-werknemers/op-de-werkvloer/mannen-en-vrouwen-op-de-werkvloer-een-platonische-relatie